تبلیغات


هر روز صدها مطالب خواندنی و سرگرمی و خبری از سراسر اینترنت فقط در بروفان

معرفی ساز سنتور و انواع آن

سنتور یک ساز زهی مضرابی است که توسط دو مضراب چوبی نواخته می‌شود. سنتور‌ها در ابعاد و اندازه‌های مختلف ساخته می‌شوند که تفاوت آن‌ها در بم یا زیری صدای تولید شده از آن‌هاست. انواع سنتور عبارتند از: سل کوک، لا کوک، باس، کروماتیک.

سنتور ، معرفی کامل ساز سنتور - اردوان کامکار ستاره | سرویس فرهنگ وهنر - یکی از کهن‌ترین و قدیمی‌ترین ساز‌های ایران را سنتور معرفی می‌کنند که نشانه‌هایی از این ساز از سنگ‌تراشی‌های آشور و بابلیان (۵۵۹پیش از میلاد) یافت شده است. اینکه در ابتدا در کدام کشور بوده است هنوز مشخص نیست، ولی شواهدی نشان می‌دهد که ایرانی‌ها قبل از ظهور اسلام با این ساز آشنا بودند. پس از آن این ساز رفته رفته گسترش یافت و به کشور‌های دیگر هم راه یافت. این ساز از گذشته تا به امروز تغییرات و پیشرفت زیادی کرده است تا به سنتور امروزی برای موسیقی سنتی ایرانی رسیده است. برای آشنایی با این ساز سنتی ایرانی با ما همراه باشید. تصویر سنتور در سنگ تراشی های بابلیان
معرفی ساز سنتور

سنتور سازی ذوزنقه شکل است و جزو ساز‌های زهی مضرابی مطلق به حساب می‌آید. این ساز از چوب و فلز ساخته می‌شود. نوازنده برای نواختن، ضلع بزرگتر آن را به صورت افقی مقابل خود قرار می‌دهد و با دو مضراب چوبی آن را می‌نوازد. این ساز در ابعاد و اندازه‌های مختلف ساخته می‌شود که تفاوت آن‌ها در بم و زیر بودن صداهایشان است. این ساز از جعبه‌ی صوتی، خرک، گوشی، سیم گیر ساخته شده است.


اجزای تشکیل دهنده‌ی ساز سنتور جعبه‌ی صوتی

جعبه‌ی صوتی سنتور از دو صفحه‌ی ذوزنفه شکل تشکیل شده است که با کلاف‌های چهارگانه‌ی جانبی به هم متصل می‌شوند. ضلع بزرگ ذوزنقه معمولا ۹۰ و ضلع کوچک آن ۳۶ سانتی متر است. ارتفاع سطوح جانبی ۶ و قاعده‌ی آن ۲۶ سانتی متر است. این ساز را از چوب‌های محکم مانند گردو، آزاد و فوفل می‌سازند.

صفحه‌ی رو مرغوب‌ترین قسمت چوب را برای ساخت این قسمت انتخاب می‌کنند. صفحه‌ی رو دارای دو گل مشبک برای خروج صدا بوده و دو ردیف نه تایی خرک در طرفین صفحه برای عبور سیم‌ها می‌گذارند. ساز ایرانی - سنتور
پل‌ها

داخل جعبه‌ی صوتی سنتور پل‌هایی استوانه‌ای شکل به اندازه‌ی قطر یک مداد معمولی بین صفحات زیر و رو در محل‌های معین می‌چسبانند. مسئولیتی که پل‌ها بر عهده دارند این است که فشار وارد بر صفحه‌ی رو را تحمل می‌کنند و از نشست صفحه جلوگیری می‌کنند. همچنین در ایجاد تعادل و تن صدای ساز نیز موثرند. محل اتصال پل‌ها به نسبت موقعیت چوب متفاوت است. در ساخت بعضی سنتور‌ها که دارای جعبه‌ی صوتی بزرگتر هستند از پل‌های شانه‌ای استفاده می‌کنند.

خرک قطعه‌ی کوچک چوبی و استوانه‌ای به ارتفاع ۲ و قطر یک و نیم سانتی متر است که از یک طرف انتهای پهن و مسطح آن روی صفحه قرار می‌گیرد و از طرف دیگر دارای برش‌هایی در سطوح جانبی است. روی خرک شیار کم عمقی برای مفتول روی خرک ایجاد می‌کنند. سنتور دارای ۱۸ عدد خرک است که ۹ عدد در سمت راست و ۹ عدد در سمت چپ قرار گرفته‌اند. از روی هر خرک یک گروه چهار تایی سیم می‌گذرند که همصدا کوک می‌شوند.
معمولا ارتفاع خرک‌های طرف راست به اندازه‌ی ۲ میلی‌متر کوتاه‌تر از خرک‌های طرف چپ هستند تا سیم‌های طرف چپ بر سیم‌های طرف راست سوار باشند. خرک سنتور
مفتول روی خرک

روی شیار هر خرک مفتولی فلزی مثل ساچمه به طول یک و نیم سانتی متر و قطر ۲ میلی‌متر وجود دارد که مانع تماس سیم با چوب می‌شود و به این ترتیب صدای سیم‌ها شفاف‌تر به گوش می‌رسد.

گوشی‌ها

گوشی‌های سنتور، ۷۲ میله از جنس فولاد یا فلزات ضد زنگ هستند که در ردیف‌های چهارتایی (جمعا ۱۸ ردیف) در داخل بدنه‌ی کلاف سمت راست ساز قرار گرفته‌اند. قسمت بیرونی گوشی‌ها گاه به صورت مستطیل، گاه به صورت مربع، و گاه چندبر است. طول گوشی‌ها گاه به صورت مخروط تراش می‌خورند. تراش قسمت بیرونی دارای سوراخی است که یک سر سیم داخل آن فرو می‌رود و اضافه‌ی سیم دور آن پیچیده می‌شود.

عکس ساز سنتور
کلید کوک

وسیله‌ای فلزی به شکل T. است. قسمتی که در دست قرار می‌گیرد ممکن است از جنس چوب یا پلاستیک باشد و در انتهای قسمت دیگر سوراخ کم عمقی به شکل تراش سر گوشی وجود دارد.

شیطانک

دو قطعه چوب باریک و بلند و کم ارتفاع به طول قاعده‌ی ذوزنقه هستند. شیطانک‌ها در طرفین راست و چپ صفحه‌ی رویی سنتور چسبانده می‌شوند. در سطح رویی آن‌ها شیار‌های افقی کم عمقی به فاصله‌ی یک میلی متر و به تعداد سیم‌های سنتور برای عبور هر سیم ایجاد شده‌اند. در طول این دو شیطانک نیز شیاری وجود دارد که مفتولی فلزی با همان طول در آنجا قرار گرفته است. قطر مفتول روی شیطانک یک تا یک و نیم میلی متر است.

سیم گیر

۷۲ مفتول فلزی کوچک ساچمه مانند در ردیف‌های چهارتایی به طول دو و نیم سانتی متر و قطر یک و نیم میلی متر هستند که در بدنه‌ی کلاف سمت چپ قرار دارند. نیمی از طول هر سیم گیر داخل چوب کلاف و نیم دیگر به سمت بیرون آزاد است که گره‌ی هر سیم جداگانه به هر یکی از آن‌ها می‌افتد.

تعداد و جنس سیم‌ها

سنتور دارای ۷۲ سیم است که ۳۶ سیم آن در گروه‌های چهارتایی روی ۹ خرک سمت راست قرار دارند. رنگ آن‌ها زرد است و از آلیاژ مس یا برنج ساخته می‌شوند و ۳۶ سیم دیگر در گروه‌های چهاتایی روی ۹ خرک طرف چپ قرار دارند که رنگشان سفید و فلز فنری هستند. قطر سیم‌های این ساز چهار دهم است.

وسعت

وسعت معمول صدای این ساز یک نت بیشتر از سه اکتاو است و اگر از پوزیسیون چهارم استفاده شود این وسعت بیشتر می‌شود.

کوک سیم‌ها

سنتور دارای ۲۷ صدا در سه پوزیسیون است که با توجه به نیاز نوازنده کوک‌های مختلفی خواهد داشت.

کوک کردن سنتور
کلید نت نویسی نت‌ نویسی سنتور با کلید سل خط دوم است. مضراب

سنتور دارای دو مضراب چوبی به طول ۲۲ سانتی متر است که هر یک از این مضراب‌ها از سه قسمت تشکیل شده‌اند:

حلقه‌ی مضراب: حالت نیم دایره دارد و زایده‌ی کوچکی در انتهای آن وجود دارد و با انگشت‌های شست و سبابه و میانی دور حلقه را می‌گیرند. ساقه‌ی مضراب: ترکه‌ی باریکی است بین حلقه و سر مضراب. سر مضراب: محل برخورد مضراب به سیم‌ها است. اکر سر مضراب را با نمد بپوشانیم صدای حاصله گرم و لطیف‌تر است.
انواع سنتور سنتور معمولی

در اصطلاح به آن سنتور سل کوک می‌گویند که دارای دو ردیف نه تایی خرک در طرفین صفحه است که نت "دو" در آن همصدا با "دو" دیاپازون است. این ساز، ساز مرسوم و استاندارد برای آموزش است.

سنتور لا کوک

دو ردیف نه تایی خرک در طرفین صفحه قرار دارد که نت "دو" در آن همصدا با "ر" دیاپازون است. این ساز در ابعاد کوچکتر از سنتور سل کوک ساخته می‌شود و جزو ساز‌های انتقالی است. یعنی باید برای آن یک پرده پایین‌تر نت نویسی کرد. این ساز مناسب برای گروه نوازی‌ها است.

سنتور باس

این نوع ساز دارای جعبه‌ی صوتی بزرگتر از سنتور معمولی است. سیم‌هایی با روکش فلزی در ضخامت‌های مختلف دارد و از روی هر خرک دو یا سه سیم می‌گذرند. صدای آن یک اکتاو بم‌تر از سنتور معمولی است.

سنتور کروماتیک

در این نوع ساز خط ملودی به سختی اجرا می‌شود و بیشتر برای گروه نوازی‌های بزرگ برای همراهی استفاده می‌شود. وسعت آن برابر با وسعت سنتور معمولی است، ولی خرک‌های بیشتری برای ایجاد نیم پرده و ربع پرده دارد. نت نویسی سنتور کروماتیک با کلید سل است و ۳۰ خرک بزرگ و کوچک برای ایجاد ۴۱ صدا روی صفحه دارد.

سنتور کروماتیک بم

این ساز با ساختار سنتور کروماتیک یک چهارم درست (شامل ۸ صدا)، از طرف ضلع بزرگ‌تر خرک‌هایی اضافه دارد و این صدا‌ها با کلید فا خط چهارم نت نویسی می‌شوند. این ساز جمعا دارای ۳۵ خرک برای ایجاد ۳۵ صدا است؛ و البته در قسمت صدا‌های بالا چند خرک کمتر دارد.


آهنگسازان و نوازندگان مطرح ساز سنتور زنده یاد فرامرز پایور زنده یاد ابوالحسن صبا زنده یاد پرویز مشکاتیان پشنگ کامکار اردوان کامکار و ...


در پایان قطعه‌ای با صدای دلنشین ساز سنتور را با هم می‌شنویم.


برگرفته از :
کتاب سازشناسی ایرانی از ارفع اطرایی و محمدرضا درویشی

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات لینکی

جدیدترین اخبار

  • روش های درمان سردرد با ماساژ

    بیشتر سردردها به سه دستهٔ کلی تقسیم می‌شوند؛ سردرد های تنشی، سردردهای میگرنی و سردرد های خوشه ای. سردردهای تنشی از مشکلات ماهیچه‌ای و حالت...

  • اثرات مصرف شکر بر عملکرد روانی

    وقتی غذای مناسب می‌خوریم، احساس بهتری داریم. آیا می‌دانستید با خوردن غذای مناسب، فکر و عملکردمان هم بهتر می‌شود؟ یکی از دوستان من، اغلب تسلیمِ...

  • نشانه های دیابت نوع ۲

    دیابت معمولا در افراد بالای ۴۰ سال یا دارای سوابق وراثتی بروز می‌کند و فاکتورهای مختلفی مثل اضافه‌وزن، کم‌تحرکی، چربی یا فشار خون بالا در ابتلا به...

  • علل گرفتگی شبانه پا

    علت گرفتگی شبانه پا به‌طور دقیق، نامشخص است، گرفتگی شبانه عضلات، انقباض موقتی و ناگهانی عضلات در طول شب یا زمان استراحت است. به‌جز ساق پا،...

  • دلایل شایع سردرد شدید و حالت تهوع

    دلایل مختلفی برای بروز سردرد همراه با تهوع وجود دارد. برخی از این دلایل به شرح زیر هستند: آنفولانزا؛ سرماخوردگی؛ دی‌هیدراته‌شدن بدن (کم آب...

  • تاثیر افزودن آجیل و روغن زیتون به رژیمِ مدیترانه‌ای

    در سال ۲۰۱۵ پژوهشی در مجله‌‌ی بین‌المللی پزشکی جاما (JAMA Internal Medicine) منتشر شد که به بررسی تاثیر افزودن آجیل و روغن زیتون به رژیمِ...

  • تغذیه مناسب برای ورزشکاران خانم

    ذخایر گِلیکوژن (فرم ذخیره‌ شده‌ی کربوهیدرات در ماهیچه‌ها) در ماهیچه‌های زنان بیشتر از مردان دوام می‌آورد، این یعنی نیاز‌های مربوط به تأمین انرژی...

  • راهکارهایی برای درمان اسپاسم عضلانی

    اسپاسم عضلانی ممکن است است هر زمان از روز اتفاق بیفتد و دردی ناگهانی و غیرقابل تحمل ایجاد کند. اگر از این درد خسته شده‌اید و گرفتگی عضلات...

  • آیا خوراکی‌های ارگانیک واقعا سالم‌تر هستند؟

    نتایج یک تحلیل جامع آماری جدید که به تازگی در مجله‌ی تخصصی British Journal of Nutrition منتشر شده، نشان می‌دهد که محصولات ارگانیک می‌توانند مواد...

  • چه عواملی باعث چاقی می شود؟

    چاقی مفرط در نتیجه عوامل مختلفی بروز می‌کند در نتیجه درمان آن نیز متفاوت است. در واقع انواع مختلفی از چاقی داریم که اگر افراد مبتلا تحت نظر یک...

  • آشنایی با علل خستگی مداوم

    موقع خستگی، اولین فکری که به سر ما می زند، کمی استراحت است، مثلا تصمیم می گیریم بخوابیم تا بعد از بیدار شدن، سرحال کارمان را انجام دهیم. اما بعد...

  • فواید نوشیدن آب گرم

    اهمیت نوشیدن آب گرم از لحاظ ایجاد تناسب اندام و جلوگیری از پیری زودرس در صدر قرار می گیرد ، به همان اندازه که نوشیدن آب در طول روز تاکیید می...

  • تقویت مچ دست در باشگاه

    مچ دست لزوماً در اول لیست عضلاتی که افراد دوست دارند به نمایش بگذارند نیست. بسیاری از افراد بر روی عضلات جلو بازو، سینه، شکم و یا دیگر عضلات زیبای...

  • سردرد ناشی از کم آبی بدن چیست؟

    اگر مایعات کافی در بدن نداشته باشید، دچار سردرد ثانویه می‌شوید. یعنی به عنوان علامتی از یک مشکل دیگر در بدن (کم‌آبی) رخ می‌دهند. شدت سردردهای ناشی...

  • علامت های کم‌آبی بدن

    تقریبا ۵۵ تا ۶۰ درصد بدن یک فرد بزرگ‌سال از آب تشکیل شده است، که همین درصد، خود نشان‌دهنده‌ی دلیل اهمیت آب‌رسانی به این ارگان‌های حیاتی است....

  • ۹ حرکت مفید برای رفع درد شانه

    به آخرین باری که در طی روز از فناوری استفاده کرده‌اید، فکر کنید. روی کیبورد لپتاپ خم شده‌اید یا گردن خود را آن‌قدر خم کرده‌اید تا پاسخ پیامکی را...

  • علت صافی کف پا و راه‌های درمان آن

    بیشتر افراد در کف پای خود قوسی می‌بینند. کف پای آنهایی که این قوس را نداشته باشد، صاف است. ممکن است این عارضه در یک یا هر دو پا دیده شود. قوس کف...

  • گام هایی برای شیک پوشی

    پست شده بوسیله zinati / در تاریخ دوشنبه, 23 اردیبهشت, 1398 / بدون نظر شیک‌پوشی فرآیندی است که افراد بر حسب...

  • انتخاب فریم عینک مناسب با چهره

    برای بسیاری از ما، مهم‌ترین دلیل وسواس در انتخاب فریم عینک این است که روی صورت‌مان چطور به‌نظر می‌رسد. برای همین شما می‌توانید با مراجعه به...

  • عصاره قهوه سبز و کاهش وزن

    عصاره‌ی قهوه سبز از قهوه‌ی رُست‌نشده (قهوه‌ای که بوداده نشده) تهیه می‌شود. دانه‌ی قهوه محتوی ماده‌ای به‌نام «اسید کلروژنیک» است. درباره‌ی اسید...

  • معرفی چشمه مرغاب، بهترین مکان برای کسب آرامش و لذت

    چشمه مرغاب اصفهان “چشمه مرغاب” یکی از معروف‌ترین چشمه‌های  اصفهان است که از دل زمین می‌جوشد. به دلیل عبور آب از میان سنگ‌های آهکی آب...

  • رنگی‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما

    برترین ها – ترجمه از حسین علی پناهی: رنگ با سینما همان کاری را کرد که مزه‌های مختلف با بستنی کردند: تبدیل کردن یک چیز خوب به یک چیز فوق العاده....

  • طرز تهیه بامیه دارچینی ترکی

      طرز تهیه بامیه دارچینی ترکی بامیه دارچینی ترکی یک بامیه خوشمزه و متفاوت از بامیه هایی که تا حالا خوردید. مواد لازم برای بامیه...

داغ ترین اخبار

  • نشانه های دیابت نوع ۲

    دیابت معمولا در افراد بالای ۴۰ سال یا دارای سوابق وراثتی بروز می‌کند و فاکتورهای مختلفی مثل اضافه‌وزن، کم‌تحرکی، چربی یا فشار خون بالا در ابتلا به...

  • دلایل شایع سردرد شدید و حالت تهوع

    دلایل مختلفی برای بروز سردرد همراه با تهوع وجود دارد. برخی از این دلایل به شرح زیر هستند: آنفولانزا؛ سرماخوردگی؛ دی‌هیدراته‌شدن بدن (کم آب...

  • علل گرفتگی شبانه پا

    علت گرفتگی شبانه پا به‌طور دقیق، نامشخص است، گرفتگی شبانه عضلات، انقباض موقتی و ناگهانی عضلات در طول شب یا زمان استراحت است. به‌جز ساق پا،...

  • اثرات مصرف شکر بر عملکرد روانی

    وقتی غذای مناسب می‌خوریم، احساس بهتری داریم. آیا می‌دانستید با خوردن غذای مناسب، فکر و عملکردمان هم بهتر می‌شود؟ یکی از دوستان من، اغلب تسلیمِ...

  • روش های درمان سردرد با ماساژ

    بیشتر سردردها به سه دستهٔ کلی تقسیم می‌شوند؛ سردرد های تنشی، سردردهای میگرنی و سردرد های خوشه ای. سردردهای تنشی از مشکلات ماهیچه‌ای و حالت...

  • راهکارهایی برای درمان اسپاسم عضلانی

    اسپاسم عضلانی ممکن است است هر زمان از روز اتفاق بیفتد و دردی ناگهانی و غیرقابل تحمل ایجاد کند. اگر از این درد خسته شده‌اید و گرفتگی عضلات...

  • تغذیه مناسب برای ورزشکاران خانم

    ذخایر گِلیکوژن (فرم ذخیره‌ شده‌ی کربوهیدرات در ماهیچه‌ها) در ماهیچه‌های زنان بیشتر از مردان دوام می‌آورد، این یعنی نیاز‌های مربوط به تأمین انرژی...

  • تاثیر افزودن آجیل و روغن زیتون به رژیمِ مدیترانه‌ای

    در سال ۲۰۱۵ پژوهشی در مجله‌‌ی بین‌المللی پزشکی جاما (JAMA Internal Medicine) منتشر شد که به بررسی تاثیر افزودن آجیل و روغن زیتون به رژیمِ...